Spatial Awareness

Spatial Awareness

Wat is spatial awareness?

Wat is die spatial awareness? Die fancy term waarmee gesmeten wordt in analyses, online, door coaches,…? Spatial awareness is het vermogen om je bewust te zijn van je positie in een bepaalde ruimte. Het is een georganiseerde kennis van objecten ten opzichte van jezelf in die gegeven ruimte. Daarnaast bevat spatial awareness ook een component die de verandering in positie van die objecten kan begrijpen en de gevolgen van die veranderingen kan inschatten.

Als we deze abstracte en complexe definitie overbrengen naar het voetbal, kunnen we het volgende stellen: spatial awareness is het bewust zijn van je positie op het veld ten opzichte van drie zaken: je medespelers, de tegenstanders en de bal. Je gaat met andere woorden je omgeving scannen en je positionering inschatten. Aangezien andere spelers zich voortbewegen op het veld en ook de bal nie stil blijft liggen, dien je dit als speler regelmatig te doen om veranderingen in de omgeving op te merken. Spelers waarbij de spatial awareness goed ontwikkeld is, zullen dus slimmere posities aannemen op het veld die hen helpen sneller te voetballen, betere keuzes te maken, meer tijd en ruimte krijgen,… Bovendien zullen deze spelers ook makkelijker vrij spelers detecteren op anticiperen op loopacties van of passlijnen naar een ploegmaat.

Spelers als Xavi Hernandez, Andrea Pirlo, Andres Iniesta,… werden geroemd om hun techniek maar nog meer om de wijze waarop ze deze inzetten in de wedstrijd. In tegenstelling tot Hazard of Neymar dolden zij niet (of minder) tegenstanders zot met de bal aan de voet, maar zonder de bal. Door hun perfecte positionering lijken ze ongrijpbaar voor de tegenstander. Bovendien zullen zij zelden de bal meer dan 3 toetsen raken, waardoor druk van tegenstanders veelvuldig te laat komt.

“That’s what I do: look for spaces. All day. I’m always looking”
Xavi Hernandez

Maar hoe train je nu dat kijkgedrag?

Nu we stilaan overtuigd zijn van de kracht van het kijkgedrag, blijft natuurlijk de vraag over hoe we dit kunnen verbeteren. Om beter te begrijpen hoe we awareness kunnen trainen is het handig om verschillende componenten te onderscheiden in het principe. Enerzijds zijn er aspecten zoals het kijken op zich: hoe snel kan een speler zaken zien en opmerken? Hoe goed is zijn perifeer zicht (ons breed gezichtsveld) ontwikkeld? Daarnaast zijn er cognitieve aspecten die maken dat je over een goede spatial awareness beschikt. Naast een goede ontwikkeling van ons brein, is het ook noodzakelijk dat een speler veel informatie kan verwerken op relatief korte tijd. Een speler dient in feite het groter geheel te overzien én zoveel mogelijk details hierin op te merken. Hij positioneert zich bijvoorbeeld tussen de lijnen van het blok van de tegenstander (groter geheel), maar ziet een medespeler in zijn rug doorlopen om een eindpass te ontvangen (kleiner aspect in het groot geheel).

“Decision making is what controls our physical actions. Some players have a mental top speed of 80 while others are capable of reaching 200. I always tried to reach 200.”
Xavi Hernandez

Bij het trainen van spatial awareness is het essentieel om alle facetten van het kijkgedrag te triggeren. Hoewel de visuele prikkels de meest voorkomende prikkels zijn waarop we beslissingen nemen in een wedstrijd, wordt dit aspect nog te vaak over het hoofd gezien bij de oefenstof die we aanbieden. Het gebruik van poorten en kleuren in oefeningen, zal spelers prikkelen om keuzes te maken op basis van visuele signalen. Welke poort is open? Waar ligt mijn ruimte? Laat spelers de ruimte scannen om daarop te reageren en de juiste actie te kunnen maken. Maar wat tijdens wedstrijdvormen waarbij je geen poorten kan of mag leggen? Leg op willekeurige momenten het spel stil en vraag de spelers hun ogen te sluiten. Pik een willekeurige speler uit en vraag hem waar zijn tegenstander is, waar hij een vrije ruimte zag, waar zijn best gepositioneerde ploegmaat is,… zodanig dat je ze prikkelt om te blijven kijken!

Tips voor spelers voor een betere awareness

  • Hou steeds je hoofd omhoog
  • Scan het veld vooraleer je de bal aanneemt
  • Blijf aan je techniek werken, voornamelijk de eerste aanname en controle over de bal
  • Kijk en leer van voorbeelden als Xavi, Pirlo,… Observeer hen en noteer zaken die je opvallen
  • Voetbal op kleinere ruimtes om je handelingssnelheid te verhogen
  • Probeer met maximaal 2 – 3 tijden te voetballen
  • Oefen steeds wedstrijdechte situaties en werk aan je perifeer (of breed) zicht, je ruimtelijk inzicht en je visie

Maar vooral: blijven werken met een open instelling en een duidelijk doel voor ogen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *